Czy geny determinują nasze zdrowie? To pytanie od lat zadają sobie zarówno naukowcy, jak i osoby aktywne fizycznie. Najnowsze badania pokazują jednak, że w zdecydowanej większości przypadków to nasze codzienne wybory mają znacznie większy wpływ na długość i jakość życia niż odziedziczone geny.
Dla trenerów personalnych jest to niezwykle ważna informacja. Oznacza bowiem, że odpowiednio prowadzony trening, właściwe nawyki oraz edukacja klienta mogą realnie wpływać na jego zdrowie i ograniczać ryzyko wielu chorób cywilizacyjnych.
Genetyka to dopiero początek
Przez wiele lat uważano, że długowieczność jest przede wszystkim zapisana w DNA. Obecnie wiemy, że geny odpowiadają jedynie za część naszego potencjału zdrowotnego.
Badanie opublikowane w Nature Medicine, przeprowadzone przez naukowców z Oxford Population Health, wykazało, że czynniki środowiskowe i styl życia mają większy wpływ na ryzyko przedwczesnej śmierci niż predyspozycje genetyczne w przypadku wielu najczęściej występujących chorób. Szczególnie istotne okazały się:
- regularna aktywność fizyczna,
- niepalenie papierosów,
- odpowiednia masa ciała,
- jakość snu,
- zdrowa dieta,
- ograniczenie przewlekłego stresu.
Zdrowy styl życia może wydłużyć życie nawet o kilka lat
Jedno z największych badań dotyczących długowieczności, opublikowane w BMJ Evidence-Based Medicine, objęło ponad 350 tysięcy osób.
Wnioski były jednoznaczne:
- zdrowy styl życia może zniwelować ponad 60% ryzyka wynikającego z niekorzystnych genów,
- osoby prowadzące zdrowy tryb życia żyły średnio nawet 5 lat dłużej niż osoby z podobnym obciążeniem genetycznym, ale niezdrowymi nawykami.
To oznacza, że nawet osoby posiadające większe predyspozycje do chorób serca czy cukrzycy mogą znacząco zmniejszyć ryzyko ich wystąpienia poprzez odpowiednie nawyki.
Aktywność fizyczna – najskuteczniejsze „lekarstwo”
Regularny ruch pozostaje jednym z najlepiej przebadanych elementów profilaktyki zdrowotnej.
Korzyści obejmują między innymi:
- zmniejszenie ryzyka chorób sercowo-naczyniowych,
- ograniczenie ryzyka cukrzycy typu 2,
- poprawę wrażliwości insulinowej,
- zwiększenie gęstości kości,
- lepsze funkcjonowanie układu nerwowego,
- poprawę zdrowia psychicznego,
- wydłużenie życia.
Coraz więcej badań wskazuje również, że trening siłowy odgrywa kluczową rolę w procesie zdrowego starzenia się, pomagając zachować masę mięśniową, sprawność oraz samodzielność w późniejszych latach życia.
Czego uczą nas „Blue Zones”?
Jednym z najbardziej znanych projektów dotyczących długowieczności jest koncepcja Blue Zones, czyli regionów świata, w których żyje wyjątkowo dużo stulatków.
Choć sama koncepcja jest dziś częściowo dyskutowana przez środowisko naukowe, większość ekspertów zgadza się, że wspólne cechy mieszkańców tych regionów pozostają bardzo wartościowe z punktu widzenia zdrowia.
Najczęściej występujące elementy stylu życia to:
- codzienna aktywność fizyczna,
- dieta oparta głównie na produktach roślinnych,
- utrzymywanie prawidłowej masy ciała,
- silne relacje społeczne,
- odpowiednia ilość snu,
- ograniczenie stresu,
- poczucie celu w życiu.
Dlaczego trener personalny ma dziś większe znaczenie niż kiedykolwiek?
Współczesny trener personalny nie jest wyłącznie osobą układającą plan treningowy.
To specjalista, który pomaga klientowi:
- zbudować trwałe zdrowe nawyki,
- poprawić skład ciała,
- zwiększyć sprawność,
- zmniejszyć ryzyko chorób cywilizacyjnych,
- poprawić jakość życia i samopoczucie.
To właśnie dlatego wiedza z zakresu anatomii, fizjologii wysiłku, żywienia, biomechaniki oraz programowania treningowego staje się dziś niezbędna dla każdego profesjonalnego trenera.
Zdobądź kompetencje trenera personalnego z ATS-SPORT
Jeżeli chcesz pomagać ludziom nie tylko osiągać wymarzoną sylwetkę, ale również realnie wpływać na ich zdrowie i jakość życia, warto zdobyć kompleksowe przygotowanie zawodowe.
Podczas kursu Trenera Personalnego i Instruktora Siłowni ATS-SPORT nauczysz się m.in.:
- anatomii i fizjologii człowieka,
- biomechaniki ćwiczeń,
- programowania treningowego,
- diagnostyki funkcjonalnej,
- pracy z osobami początkującymi i zaawansowanymi,
- bezpiecznego prowadzenia treningów,
- budowania zdrowych nawyków u podopiecznych.
Zajęcia prowadzą doświadczeni praktycy, a program opiera się na aktualnej wiedzy naukowej oraz wieloletnim doświadczeniu pracy z klientami.
Podsumowanie
Coraz więcej badań naukowych potwierdza, że to nie geny, lecz codzienne decyzje w największym stopniu wpływają na nasze zdrowie i długość życia. Regularna aktywność fizyczna, odpowiednio zaplanowany trening, zdrowa dieta, sen oraz redukcja stresu stanowią fundament profilaktyki wielu chorób.
To właśnie dlatego zawód trenera personalnego staje się jedną z najważniejszych profesji wspierających zdrowie społeczeństwa. Odpowiednio wykwalifikowany trener potrafi zmieniać nie tylko sylwetki swoich podopiecznych, ale przede wszystkim ich zdrowie, sprawność i jakość życia.
Źródła naukowe
-
- Oxford Population Health. Lifestyle and environmental factors affect health and ageing more than our genes. University of Oxford, 2025.
https://www.ox.ac.uk/news/2025-02-20-lifestyle-and-environmental-factors-affect-health-and-ageing-more-our-genes - Wang J., Chen C., Zhou J. i wsp. Healthy lifestyle in late-life, longevity genes, and life expectancy among older adults: a 20-year, population-based prospective cohort study. The Lancet Healthy Longevity, 2023.
PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37804845/ - Kreouzi M., Theodorakis N., Constantinou C. Lessons Learned From Blue Zones, Lifestyle Medicine Pillars and Beyond: An Update on the Contributions of Behavior and Genetics to Wellbeing and Longevity. American Journal of Lifestyle Medicine.
PMC (pełny tekst): https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11536469/ - Buettner D. Blue Zones: Lessons From the World’s Longest Lived.
PMC: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6125071/ - BMJ Evidence-Based Medicine. Healthy lifestyle may offset genetics by 60% and add five years to life.
Omówienie badania: https://www.theguardian.com/science/2024/apr/30/healthy-lifestyle-may-offset-genetics-by-60-and-add-five-years-to-life-study-says
- Oxford Population Health. Lifestyle and environmental factors affect health and ageing more than our genes. University of Oxford, 2025.